Derzlerin Yerleri ve Birbirinden Uzaklıkları

Derzler hangi nedenle yapılırsa yapılsın, birkaç görevi birden yerine getirebilir. Bu görüşle derz yerlerinin tespiti için izlenecek yol şöyle özetlenebilir.
Yapı plandaki belli boyutları belli sınırlar içinde kalan bölümlere ayrılır. Bu sınırlar yapının sıcaklık değişmelerine açık olup olmadığına, özellikle temel üstündeki kolonların narinliğine, yapı içinde yatay boy değişmelerini engelleyecek merdiven, asansör perdeleri gibi rijit elemanların bu bölümün ortasına veya kenarına geldiğine, iklim şartlarına göre değişik değerler alır. Eğer temel zemini şartları yada yükler değişikse bu ayırma temelde  de devam eder. Temel şartları yüzünden yapılan ayırmalar bölümlerin boyları düşünülmeden bu şartların gerektirdiği yerlerde olur ve blok boyları genleşme bakımından gereken sınırları aşarsa arada başka derzler de düzenlenir.
Derzler konstrüktif ve ekonomik zorluklar çıkarıldıklarından bunların gerektiği kadar çok, fakat mümkün olduğu kadar az sayıda düzenlenmesine çalışılmalıdır. Önemli olan bir noktada derzlerin projenin hangi safhasında belirtileceğidir. Çoğu zaman yapıldığı gibi ilk etüdlerde derzleri düşünmemek  sonradan derzin bir salonun ortasına gelmesi, merdiven, asansör gibi rijit elemanlarla çevrili bölümlerin kenarda kalması, pahalı ve çirkin çözümlere başvurulması  ve benzeri durumlara yol açarak yeniden ilk etüdlere  dönülmesini gerektirebilir. Bu bakımdan derz yerleri  projelerde elden geldiği kadar erken planlanmalı, derzler de öteki yapı elemanları gibi göz önüne alınmalıdır.
Dilatasyon aralıkları için şartnamelerde farklı tesirler için ayrı ayrı  standart tablolar yapılmıştır veya direk formüllerle dilatasyon aralıkları çıkartılmıştır. Aşağıdaki örnekte sıcaklık değişmeleri, yangın tehlikesi gibi tesirlerin beklendiği yapılarda dilatasyon aralıkları verilmiştir ve bu değerleri aşılmamalıdır. Bu değerlerin aşılması halinde meydana gelecek ilave tesirlerin karşılanabildiği  hesapla gösterilmektedir. Tek katlı binalarda kolonların rijitlikleri a = h 2 / s katsayısı ile tarif edilir. Burada ;
h : Kolon yüksekliği   (m)
s :  Dilatasyon doğrultusundaki kolon genişliği (m)
dir. a < 90 olması halinde ilave tesirlerin tahkiki yapılmalıdır. Aşağıdaki tabloda bazi konstrüksiyonların dilatasyon aralıkları “ısı izolasyonu” yapılması veya yapılmaması halinde verilmiştir. Bu tip izolasyonların ısı katsayısı  en az 1/ l³ 0,50 m 2hgrd/cal olmalıdır. Daha küçük ısı katsayılı izolasyonların kullanılması halinde, dilatasyon aralıkları, 1/ l  ile orantılı olarak azaltılmalıdır. Kostrüktüf sebeplerle bu genişlikler 2,5-3 cm den küçük yapılmamalıdır.